Wat doet Justitie bij de controle op rechtspersonen?
Op 1 juli 2011 is de Wet controle op rechtspersonen in werking getreden. Daarmee heeft Nederland een systeem van doorlopend toezicht op rechtspersonen. Dit is een zogenaamde integriteitstoets van de rechtspersoon, de bestuurders en andere bij de rechtspersoon betrokken personen en bedrijven. Het doorlopende toezicht wordt uitgevoerd door de Dienst Justis, de screeningsautoriteit van het ministerie van Veiligheid en Justitie.
De Wet controle op rechtspersonen draagt bij aan een structurele aanpak van financieel economische criminaliteit. Door bedrijven vaker te controleren op mogelijk misbruik, kunnen handhavende instanties adequater optreden. Belangrijk in de Wet controle op rechtspersonen is een systeem van doorlopend toezicht. Hierbij worden gegevens die al (bij de overheid) beschikbaar zijn, op een andere manier geanalyseerd.
Verklaring van Geen Bezwaar vervallen
Tot 1 juli 2011 had de oprichter van een bv of nv, of bij een wijziging in de statuten, een Verklaring van Geen Bezwaar nodig. Die verklaring was onderdeel van het preventieve toezicht dat op vennootschappen van toepassing was. Dat preventieve toezicht werd uitgevoerd door de Dienst Justis. De notaris vroeg deze verklaring aan. In het nieuwe systeem van doorlopend toezicht is de Verklaring van Geen Bezwaar vervallen.
Het doorlopende toezicht
Een systeem van doorlopend toezicht vervangt dus het preventieve toezicht. Ook het doorlopende toezicht wordt uitgevoerd door de Dienst Justis. Er wordt gescreend op vooraf vastgestelde momenten in het bestaan van de rechtspersoon. Oprichting en statutenwijziging zijn ook in het nieuwe toezicht voorbeelden van momenten waarop gescreend wordt.
Het grootste gedeelte van de screening gebeurt automatisch aan de hand van risicoprofielen. Gegevens uit diverse bronnen worden geanalyseerd op patronen die misbruik voorspellen, zoals witwassen en vormen van fraude, waaronder faillissementsfraude.
Wie wordt gescreend?
In de geautomatiseerde analyse wordt er gekeken naar de bestuurder(s) en aandeelhouder(s) van de rechtspersoon zelf maar ook naar zijn directe omgeving (familieleden, levenspartner). Dat gebeurt om te bepalen of hij/zij relevante financiële en/of criminele antecedenten heeft. Het analyseren van familieleden gebeurt bijvoorbeeld om een zogenaamde stromanconstructie te achterhalen.
Op basis van deze gegevens en met behulp van de patronen wordt beoordeeld of de samenleving een verhoogd risico loopt, bijvoorbeeld op witwassen of fraude. De informatie voor de analyse komt bijvoorbeeld van de Belastingdienst, politie en de Arbeidsinspectie. Informatie dus die al in bestaande bronnen over de bestuurder(s) en/of de rechtspersoon is opgeslagen. De Dienst Justis analyseert deze gegevens enkel. Er wordt geen nieuwe gegevensregistratie aangelegd.
Wat gebeurt er met de gegevens?
Als uit de automatische analyse geen verhoogd risico blijkt, worden alle gegevens na afronding van de verwerking gewist. In de gevallen waar uit de automatische analyse wel blijkt dat sprake is van een verhoogd risico, volgt er een systeemmelding. Daarop voert de Dienst Justis een expertanalyse uit. Op basis van verder onderzoek en door raadplegen van meer bronnen, wordt beoordeeld of er daadwerkelijk sprake is van een verhoogd risico voor de samenleving.
Wanneer uit die analyse geen verhoogd risico blijkt, wordt het dossier één maand na afronding van de analyse verwijderd.
Wie krijgt het dossier als er sprake is van een verhoogd risico?
Constateert de Dienst Justis wel een verhoogd risico, dan wordt een risicomelding overhandigd aan een handhavende en/of toezichthoudende instantie die verantwoordelijk is voor het tegengaan van dit risico. Vooralsnog zijn de volgende instanties betrokken:
· het Openbaar Ministerie,
· de politie,
· de Belastingdienst/FIOD,
· De Nederlandsche Bank,
· de Autoriteit Financiële Markten,
· Arbeidsinspectie/SIOD.
Een ‘risicomelding op verzoek’
Naast het doorlopende onderzoek op bepaalde momenten in de levensloop van een rechtspersoon, kunnen de genoemde handhavende en/of toezichthoudende instanties ook een ‘risicomelding op verzoek’ aanvragen, bijvoorbeeld bij zaken waar zij al onderzoek naar doen. Omdat de Dienst Justis kijkt naar de natuurlijke personen binnen de rechtspersoon en naar andere bij de rechtspersoon betrokken personen en bedrijven, kan dat aanvullende informatie voor het onderzoek opleveren.
Bijlagen:
· Screeningsprofiel Rechtspersonen (40.56 KB)
[ Bron: Ministerie van Veiligheid en Justitie ]
Categorie: |
